Friesland kent veel kleine dorpen die toch allemaal wel wat te vertellen hebben aan jou. Zo kwam ik ook door een rondrit langs de vele smalle landweggetjes en (zoals wij ook wel eens zeggen) kleine gehuchten tegen met af en toe een boerderij of wat huisjes. En zo kwamen we ook terecht in dit kleine en rustige dorp.
Prachtige rustige omgeving met weids landschap met hier en daar wat mooie koebeesten, schapen en wat paarden. Heerlijk om hier te genieten van de stilte en te blikken over het mooie landschap van Friesland. Zie foto onder:
Neem de tijd om te lezen want het is wel een beetje lang maar dit dorp heeft mij in zijn greep genomen en wilde er dan ook meer over weten.
Idaard bijvoorbeeld (officieel, Fries: Idaerd) is een dorp in de gemeente Leeuwarden. Het dorpje tussen Grou en Wirdum was ooit de kern van de gemeente Idaarderadeel en huisvestte machtige families.
Idaerd is een echt landelijk dorpje in hartje Fryslân. Tot 1 januari 2014 maakte het deel uit van de opgeheven gemeente Boarnsterhim. Het dorpje telt nu zo ongeveer 1OO inwoners. En sinds 1989 is de officiële naam het Friestalige Idaerd.
Het is een dorpje met heel weinig voorzieningen en het ligt ongeveer 10 kilometer ten zuiden van Leeuwarden en 25 kilometer ten westen van Drachten en eveneens ongeveer 25 kilometer vanaf Heerenveen.
Het is een dorpje met heel weinig voorzieningen en het ligt ongeveer 10 kilometer ten zuiden van Leeuwarden en 25 kilometer ten westen van Drachten en eveneens ongeveer 25 kilometer vanaf Heerenveen.
Verder ligt Idaerd ten noordwesten van het dorpje Grou. En hoewel Idaerd hemelsbreed dicht bij de A-32 ligt, kan men vanuit Idaerd niet direct de A-32 oprijden. Inwoners hebben bijna evenveel tijd nodig om lopend naar de bushalte (A-32) als met de auto bij de A-32 te komen.
Maar diegene die hier wonen hebben het wel naar hun zin want hier heerst echt complete rust. Zie maar de foto beneden voor een mooi ogenblik.
Om contacten met de bewoners aan de andere kant van de spoorlijn en de A-32 te kunnen onderhouden kan er wel gebruik worden gemaakt van een tunnel. Vroeger had Idaerd een eigen treinstation. De spoorlijn was in 1868 aangelegd en het stationsgebouw werd op 1 september 1868 feestelijk geopend en 70 jaar later op 15 mei 1938 weer gesloten.
Tekst, fotografie en slide video © 2016 Tine de jong Alle rechten voorbehouden
Foto 1 en foto 2, 3 en de dia's in presentatie zijn van mijzelf.
Bij de andere staan de bronnen erbij vermeld.
Deel met jou mijn Dia Presentatie van wat mijn cameralens ook nog had ontmoet in dit dorpje.
Om contacten met de bewoners aan de andere kant van de spoorlijn en de A-32 te kunnen onderhouden kan er wel gebruik worden gemaakt van een tunnel. Vroeger had Idaerd een eigen treinstation. De spoorlijn was in 1868 aangelegd en het stationsgebouw werd op 1 september 1868 feestelijk geopend en 70 jaar later op 15 mei 1938 weer gesloten.
Helaas heb ik er geen foto van kunnen terug vinden. Want die had ik eigenlijk wel hierbij willen zetten.)Maar vind ik deze dan zet ik deze later er wel bij. De kinderen uit dit klein dorp worden dagelijks met een busje opgehaald om naar school te gaan in De Trije Doarpen” in Reduzum en de school zorgt er ook weer voor dat na schooltijd de kinderen weer netjes met de bus naar huis worden gebracht. Dus allemaal heel goed geregeld.
Geschiedenis van Idaerd
Idaerd had in 1840 zo een ongeveer 14 huizen en 86 inwoners en nu heeft Idaerd er al ongeveer 40 huizen en zo een 100 inwoners. De grietenij Edawerderadeel had in de middeleeuwen Idaerd als hoofdplaats.
Idaerd had in 1840 zo een ongeveer 14 huizen en 86 inwoners en nu heeft Idaerd er al ongeveer 40 huizen en zo een 100 inwoners. De grietenij Edawerderadeel had in de middeleeuwen Idaerd als hoofdplaats.
De naam van Idaerd is afgeleid van Eda of Lede. Dat zou kunnen betekenen: terp of wier van Lede. Idaerd maakte, tot de gemeentelijke herindeling in 1984, deel uit van de gemeente Idaarderadeel. Grou was de hoofdplaats van de gemeente Idaarderadeel. In 1984 gingen Idaarderadeel, Rauwerderhem en een groot gedeelte van Utingeradeel op in de toen gevormde gemeente Boarnsterhim. Sinds januari 1989 is de officiële Friese naam van het dorp Idaerd.
Het enige opvallende bouwwerk, dat nog herinnert aan de 15e eeuw, is de kerk uit 1774. De kerktoren is goed zichtbaar vanaf de A-32. De windwijzer op de kerktoren bevat het wapen van de voormalige grietenij Idaarderadeel en de wijzerplaat in de noordgevel heeft het familiewapen van de Van Scheltinga's. Verder heeft de kerk gebrandschilderde ramen en een zadeldaktoren uit de 15e eeuw.
 |
| Herv. Kerk Gertrudiskerk (Idaard). |
Het enige opvallende bouwwerk, dat nog herinnert aan de 15e eeuw, is de kerk uit 1774. De kerktoren is goed zichtbaar vanaf de A-32. De windwijzer op de kerktoren bevat het wapen van de voormalige grietenij Idaarderadeel en de wijzerplaat in de noordgevel heeft het familiewapen van de Van Scheltinga's. Verder heeft de kerk gebrandschilderde ramen en een zadeldaktoren uit de 15e eeuw.
In 1982 zijn de kerk en de toren gerestaureerd en in 2004 kreeg de toren nog een facelift. In de toren hangen twee luidklokken. De moderne klok is gegoten in 1950 door de Gebr. Van Bergen te Heiligerlee. Oorspronkelijk was deze klok bestemd voor de Beiaard in Enschede, waar die echter was afgekeurd. In Idaerd is de klok door de Fa. Brunia uit Exmorra bijgeplaatst. Helaas was ook deze kerk gesloten toen ik er was maar deze informatie heb ik uit verschillende bronnen vernomen zodat ik jou als lezer er toch iets over kan vertellen.
In de kerk is er onder andere een 17e -eeuwse preekstoelkuip en een klankbord. Als ruggeschot doen gebeeldhouwde 18e -eeuwse zerken dienst, bekroond door een gesneden opzetstuk van een familiebank.
In de kerk is er onder andere een 17e -eeuwse preekstoelkuip en een klankbord. Als ruggeschot doen gebeeldhouwde 18e -eeuwse zerken dienst, bekroond door een gesneden opzetstuk van een familiebank.
Twaalf banken met knoppen boven de wangen; onder de orgelgalerij een 18e -eeuwse familiebank; twee geschilderde 17e -eeuwse rouwborden en vast nog meer.
In de zes vensters is er gebrandschilderd glas door Ype Staak en in de voorkerk is er een zerk met wapens. Verder een klokkenstoel met gelui van twee klokken, waarvan één van anonieme gieter uit de 14e eeuw, diameter is 74,5 cm. en een moderne klok. Mechanisch smeedijzeren toren uurwerk uit 1573 die later is voorzien van een elektrische opwinding.
Het een-klavier orgel is gemaakt in 1806 door Luitjen Jacob van Dam onder toezicht van zijn vader Lambertus van Dam. In 1886 gewijzigd door Bakker en Timmenga. Bij de laatste restauratie in 1982 is gewijzigde toestand gehandhaafd. Het is een eenvoudig kerkgebouw van de Hervormde Gemeente Reduzum-Idaerd. Het bezit een uit 1774 zadeldaktoren en is in 1541 herbouwd.
Het een-klavier orgel is gemaakt in 1806 door Luitjen Jacob van Dam onder toezicht van zijn vader Lambertus van Dam. In 1886 gewijzigd door Bakker en Timmenga. Bij de laatste restauratie in 1982 is gewijzigde toestand gehandhaafd. Het is een eenvoudig kerkgebouw van de Hervormde Gemeente Reduzum-Idaerd. Het bezit een uit 1774 zadeldaktoren en is in 1541 herbouwd.
Aan de noordzijde van het schip ingang met wapensteen en 1774. En tegen de noordzijde van de toren bouwfragmenten o.a. 1652 van Friesma-State. De windwijzer op de kerktoren bevat het wapen van de voormalige gieterij Idaarderadeel en de wijzerplaat in de noordgevel heeft het familiewapen van de Van Scheltinga’s. Verder heeft de kerk gebrandschilderde ramen en een zadeldaktoren uit de 15e eeuw. In 1982 zijn de kerk en de toren gerestaureerd en in 2004 kreeg de toren nog een facelift.
In Idaerd zelf is van het verleden helaas niet veel meer terug te vinden. Het meest bekende was de Friesmastate Zie de bovenstaande foto die ik wel had gevonden op internet, die in 1652 was gebouwd en de residentie was van de Grietman. In 1882 werd ook het slot afgebroken. Geïnteresseerden kunnen van het interieur wellicht nog iets terug vinden in het museum het Princessehof in Leeuwarden bijvoorbeeld het goudleren behang uit de state en ook menige vind je terug in Paleis Het Loo.
Op het kerkhof zijn nog wel de graven van de bewoners van Friesmastate, zoals Van Scheltinga en Bergsma te vinden. Daar zit ook nog een rijke historie en mooi verhaal er omheen want een aantal vrijwilligers waren in het jaar 2015 bezig met een opknapbeurt van een familiegraf en het terrein toen ze plots op wat grafkelders stuitten.
 |
| De friesma state |
In Idaerd zelf is van het verleden helaas niet veel meer terug te vinden. Het meest bekende was de Friesmastate Zie de bovenstaande foto die ik wel had gevonden op internet, die in 1652 was gebouwd en de residentie was van de Grietman. In 1882 werd ook het slot afgebroken. Geïnteresseerden kunnen van het interieur wellicht nog iets terug vinden in het museum het Princessehof in Leeuwarden bijvoorbeeld het goudleren behang uit de state en ook menige vind je terug in Paleis Het Loo.
Op het kerkhof zijn nog wel de graven van de bewoners van Friesmastate, zoals Van Scheltinga en Bergsma te vinden. Daar zit ook nog een rijke historie en mooi verhaal er omheen want een aantal vrijwilligers waren in het jaar 2015 bezig met een opknapbeurt van een familiegraf en het terrein toen ze plots op wat grafkelders stuitten.
Het gewelf van deze kelder werd per ongeluk geraakt door een graafmachine die het terrein wilde egaliseren. Het bleek later pas te gaan om de rustplaats van Martha Vegelin van Claerbergen van Scheltinga, die daar in 1835 is begraven.
In 2015 besloot het bestuur wegens het toenemend verval van het kerkhof te herstellen en bij het egaliseren van de grond bij de graven van de ( Hervormde Gemeente Reduzum-Idaerd) werd door werkzaamheden aldaar onverwachts tien grafkelders aangetroffen. Ondergronds bleek zich een ruimte van 5 bij 7 meter te bevinden, met hierin kamertjes voor tien grafkisten. Aan de zerken was wel te zien dat hier rijke bewoners begraven lagen, maar op een kelder was niet gerekend.
In 2015 besloot het bestuur wegens het toenemend verval van het kerkhof te herstellen en bij het egaliseren van de grond bij de graven van de ( Hervormde Gemeente Reduzum-Idaerd) werd door werkzaamheden aldaar onverwachts tien grafkelders aangetroffen. Ondergronds bleek zich een ruimte van 5 bij 7 meter te bevinden, met hierin kamertjes voor tien grafkisten. Aan de zerken was wel te zien dat hier rijke bewoners begraven lagen, maar op een kelder was niet gerekend.
Ene Meneer Van Lingen zie foto onder legde het grafkamertje van Martha Houkjen Kinnema Vegilin van Claerbergen - van Scheltinga vast op de foto.
Dat is toch wel een mooie ontdekking vind je niet?
Hier de foto genomen door "Siep van Lingen die ik vond op internet uit een artikel van de Leeuwarder krant van dat jaar:
Toen er enkele stenen naar beneden vielen zagen de vrijwilligers tot hun verbazing dat er door het gat een kelder te zien was. Kerkrentmeester Siep van Lingen maakte door het gat enkele foto’s, maar menselijke resten waren daar niet te zien. Wel lagen de restanten van de kist en van het houten plafond, waarop het gewelf gemetseld was, op de droge bodem van de kelder.
Martha's overlijdensadvertentie stond in 1835 in de Leeuwarder courant krant nadat zij op 49- jarige leeftijd was overleden. Haar deftige achternaam maakte ook duidelijk dat zij toch wel tot hogere kringen behoorde.
Hier de foto genomen door "Siep van Lingen die ik vond op internet uit een artikel van de Leeuwarder krant van dat jaar:
Toen er enkele stenen naar beneden vielen zagen de vrijwilligers tot hun verbazing dat er door het gat een kelder te zien was. Kerkrentmeester Siep van Lingen maakte door het gat enkele foto’s, maar menselijke resten waren daar niet te zien. Wel lagen de restanten van de kist en van het houten plafond, waarop het gewelf gemetseld was, op de droge bodem van de kelder.
Martha's overlijdensadvertentie stond in 1835 in de Leeuwarder courant krant nadat zij op 49- jarige leeftijd was overleden. Haar deftige achternaam maakte ook duidelijk dat zij toch wel tot hogere kringen behoorde.
De kelder is in de negentiende eeuw namelijk aangelegd voor en door de bewoners van Friesma State, het prachtige ‘slot' in Idaerd. Daar woonde eeuwenlang grietmannen en andere belangrijke patriciërs van de gemeente Idaarderadeel.
Eind achttiende eeuw waren dit de Scheltinga's, later opgevolgd door de Bergsma's. Voor wie niet weet wat Grietmannen zijn en ik dus ook in het begin niet heb ik dit opgezocht en dit zijn dus Grietmannen:
Een grietman (letterlijk: hij die groet) is deels een voorloper van de huidige plattelandsburgemeester in de provincie Friesland, en deels de voorloper van een rechter, min of meer vergelijkbaar met de huidige kantonrechter. In die laatste functie kwam het begrip ook voor in het Westerkwartier in de provincie Groningen.
Een grietman (letterlijk: hij die groet) is deels een voorloper van de huidige plattelandsburgemeester in de provincie Friesland, en deels de voorloper van een rechter, min of meer vergelijkbaar met de huidige kantonrechter. In die laatste functie kwam het begrip ook voor in het Westerkwartier in de provincie Groningen.
De grietmannen en rechters zorgden voor het bestuur en de rechtspraak in de Friese grietenijen. De grietmannen werden bij toerbeurt gekozen of aangewezen, door samenwerking van de stadhouder en de Gedeputeerde Staten. Toen grietman - en later burgemeester - Cornelis Bergsma in 1881 overleed, lieten zijn nazaten de state afbreken.
Zijn nakomelingen verhuisden naar elders,maar bleven het kerkhof van Idaerd als familiebegraafplaats aanhouden. Zelfs in 1995 werd hier nog een urn geplaatst van de in 1955 overleden Helena Lobrij van Troostenburg de Bruijn.
Het kerkbestuur zat wel een beetje in zijn maag met de gevonden kelder omdat deze geen echte monumentale status heeft. Historische waarde heeft het ondergrondse bouwwerk wel degelijk en daarom werd besloten om de ruimtes zo goed mogelijk voor de toekomst te bewaren.
Het kerkbestuur zat wel een beetje in zijn maag met de gevonden kelder omdat deze geen echte monumentale status heeft. Historische waarde heeft het ondergrondse bouwwerk wel degelijk en daarom werd besloten om de ruimtes zo goed mogelijk voor de toekomst te bewaren.
De kelderruimten blijven nu wel intact want hier bovenop is nu een nieuwe betonnen plaat geplaatst. De beschadiging aan de zerken zijn ook inmiddels weer helemaal hersteld. Maar deze kosten nam het kerkbestuur op zich omdat de gemeente dit niet wilde.
Zo lees je toch wel weer als je eens een dorp of kerk zal bezoeken er altijd wel een mooie geschiedenis aan vast zit zoals nu ook weer bij mijn bezoek aan dit kleine en rustige dorp.
Zo lees je toch wel weer als je eens een dorp of kerk zal bezoeken er altijd wel een mooie geschiedenis aan vast zit zoals nu ook weer bij mijn bezoek aan dit kleine en rustige dorp.
Wie eens van de snelweg af zal gaan ontdekt ook veel meer als dat je maar op die drukke rijkswegen blijft. Dus een tip ga eens gezellig binnen door naar jou bestemming als je er de tijd voor hebt.
Ik heb ook weer veel geleerd en ik hoop jij als bezoeker en lezer van mijn schrijven ook. Ik wil je bedanken voor je bezoek aan min website en kom nog eens terug want ik schrijf heel divers. Wens je nog een fijne dag of avond en geef je nog even hierbij mijn hartelijke groeten.
En meer mooie verhalen en foto`s vind jij hier ook op mijn kanaal van Friesland en ook op mijn YouTube kanaal kan jij al veel ontmoeten.
Kopieer de link en ontvang heel veel of zoek gewoon op mijn naam Tine de Jong
https://bit.ly/2o8ooSy
Tekst, fotografie en slide video © 2016 Tine de jong Alle rechten voorbehouden
Foto 1 en foto 2, 3 en de dia's in presentatie zijn van mijzelf.
Bij de andere staan de bronnen erbij vermeld.
Deel met jou mijn Dia Presentatie van wat mijn cameralens ook nog had ontmoet in dit dorpje.
